Trong thời gian qua, hoạt động đầu tư xây dựng đã có những bước tiến đột phá mạnh mẽ, cả về lượng và chất, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cho thấy vẫn còn một số dự án có những tồn tại, hạn chế, gián tiếp hoặc trực tiếp dẫn đến lãng phí nguồn lực trong hoạt động đầu tư xây dựng như: đầu tư chưa phù hợp quy hoạch; đầu tư kém hiệu quả; đầu tư dàn trải, thiếu vốn trong quá trình triển khai; xác định quy mô, sơ bộ tổng mức đầu tư, thời gian thực hiện chưa sát với thực tế; phân kỳ đầu tư, phân chia dự án thành phần chưa hợp lý làm giảm hiệu quả khai thác; công tác khảo sát, thiết kế chưa sát với thực tế và điều kiện đặc thù của vùng, miền; công tác giải phóng mặt bằng chậm, thiếu hụt nguồn vật liệu, năng lực nhà thầu yếu, chưa quyết liệt xử lý nhà thầu chậm tiến độ làm kéo dài thời gian thực hiện dự án; vẫn còn tồn tại, khiếm khuyết về chất lượng làm giảm tuổi thọ của công trình; trách nhiệm bảo hành của nhà thầu chưa được thực hiện nghiêm; công tác duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, bảo trì công trình chưa kịp thời; công tác thanh quyết toán vốn đầu tư còn chậm và tồn đọng kéo dài,… Các tồn tại này làm giảm hiệu quả đầu tư các dự án. Để chấn chỉnh, khắc phục tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 08/CT-TTg ngày 17/3/2025 (Chỉ thị 08) về đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; Công điện số 02/CĐ-TTg ngày 02/01/2026 (Công điện 02) về tiếp tục tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác quản lý và đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. Ngày 10/12/2025, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng các Bộ: Công an, Quốc phòng, Tư pháp, Tài chính, Công thương, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Tổng Kiểm toán nhà nước, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BCTBXD-BNN&MT-KTNN-TTCP (Thông tư liên tịch số 11) hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự. Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức tư vấn, nhà thầu và các tổ chức, cá nhân liên quan; chủ động phòng ngừa, ngăn chặn lãng phí xuyên suốt quá trình tổ chức thực hiện các dự án, không để kéo dài, tích tụ thành vi phạm nghiêm trọng; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu, chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong từng khâu của quá trình đầu tư xây dựng, gắn trách nhiệm với kết quả và hiệu quả đầu tư, kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi gây lãng phí (nếu có) trong đầu tư xây dựng, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị tổ chức quán triệt và thực hiện nghiêm Chỉ thị 08, Công điện 02 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư liên tịch số 11; nghiêm túc thực hiện tuân thủ các quy định của pháp luật về xây dựng và pháp luật liên quan trong suốt quá trình đầu tư xây dựng; chủ động nhận diện và xử lý kịp thời hoặc kiến nghị xử lý các hành vi gây lãng phí, không có “vùng cấm”, không có “ngoại lệ”...
Chỉ thị 04-BXD